Wat doet psilocybine met je brein? Dit ontdekten wetenschappers

Wat als je brein tijdelijk anders gaat samenwerken? Niet omdat je harder nadenkt, maar omdat de gebruikelijke patronen in je hersenen veranderen. Mensen zijn gewoontedieren. We denken vaak op dezelfde manier, reageren vanuit bekende patronen en kiezen oplossingen die voor ons vertrouwd voelen. Dat is handig, maar soms ook beperkend.

Wat gebeurt er als die vaste patronen tijdelijk worden verstoord? Precies dat onderzochten wetenschappers van Washington University in St. Louis. Hun onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, geeft een bijzonder inkijkje in wat psilocybine met onze hersenen doet en de resultaten zijn fascinerend.

Een kijkje in het brein onder invloed van psilocybine

In juli 2024 verscheen een onderzoek waarin wetenschappers de hersenactiviteit van zeven gezonde volwassenen bestudeerden. De deelnemers kregen onder gecontroleerde omstandigheden een dosis psilocybine, de psychoactieve stof die onder andere voorkomt in bepaalde truffels. Met behulp van MRI-scans volgden onderzoekers hoe de verschillende hersengebieden met elkaar communiceerden. Niet alleen tijdens de ervaring, maar ook in de weken daarna.

Wat ze ontdekten? Psilocybine veranderde tijdelijk de gebruikelijke samenwerking tussen hersennetwerken. En dat gebeurde op een opvallend grote schaal.

Je brein houdt van vaste patronen

Om te begrijpen waarom dit zo interessant is, moeten we eerst kijken naar hoe ons brein normaal gesproken werkt. Onze hersenen bestaan uit verschillende netwerken die voortdurend informatie uitwisselen. Sommige zijn betrokken bij aandacht, andere bij geheugen, emoties of zelfreflectie. Een van die netwerken is het Default Mode Network (DMN). Dit netwerk is onder andere actief wanneer je:

• Over jezelf nadenkt
• Terugblikt op het verleden
• Fantaseert over de toekomst
• Afdwaalt met je gedachten
• Nadenkt over wie je bent en hoe anderen je zien

Je kunt het zien als een onderdeel van je interne gedachtewereld. Dit netwerk speelt een belangrijke rol in hoe we onszelf en de wereld begrijpen. Tegelijkertijd wordt het ook onderzocht in relatie tot piekeren en terugkerende negatieve gedachten. En juist dit netwerk bleek bijzonder gevoelig voor psilocybine.

Wat gebeurt er wanneer je hersennetwerken uit hun vaste ritme raken?

De onderzoekers ontdekten dat psilocybine een proces veroorzaakte dat desynchronisatie wordt genoemd. Normaal gesproken vertonen bepaalde hersengebieden herkenbare patronen van gelijktijdige activiteit. Onder invloed van psilocybine veranderde die afstemming tijdelijk.  De grenzen tussen verschillende netwerken werden minder duidelijk. Vooral binnen het Default Mode Network waren de veranderingen groot. Het interessante hieraan is dat onze hersenen normaal gesproken heel herkenbare individuele activiteitspatronen hebben. Zo herkenbaar zelfs dat onderzoekers mensen aan hun hersenscans kunnen onderscheiden.

Onder invloed van psilocybine werden die individuele patronen tijdelijk veel minder herkenbaar. Toen het middel was uitgewerkt, kwamen de meeste netwerken weer terug in hun gebruikelijke ritme.

Je brein werd dus niet letterlijk gereset, maar de manier waarop hersengebieden samenwerkten veranderde tijdelijk aanzienlijk.

En wat gebeurde er de weken daarna?

Misschien nog wel interessanter was wat de onderzoekers in de weken na de ervaring ontdekten. Hoewel de meeste hersennetwerken binnen enkele dagen grotendeels terugkeerden naar hun normale activiteit, bleef één verandering langer zichtbaar. De verbinding tussen het Default Mode Network en een gedeelte van de hippocampus bleef tot ongeveer drie weken verminderd. De hippocampus speelt onder andere een belangrijke rol bij geheugen en het verwerken van ervaringen.

Waarom is dit zo interessant? Omdat wetenschappers onderzoeken of zulke veranderingen iets te maken kunnen hebben met neuroplasticiteit: het vermogen van ons brein om zich aan te passen, te leren en nieuwe verbindingen te vormen. De onderzoekers vermoeden dat de tijdelijke veranderingen in hersencommunicatie mogelijk een rol spelen bij de effecten die in klinisch onderzoek naar psilocybine worden bestudeerd. Maar of deze specifieke verandering daadwerkelijk leidt tot meer neuroplasticiteit bij mensen, moet nog verder worden onderzocht.

Betekent dit dat psilocybine je anders kan laten denken?

Dat is misschien wel de interessantste vraag. We weten dat ons brein voortdurend leert en zich aanpast. Toch kunnen bepaalde gedachten en reacties na verloop van tijd behoorlijk vast komen te zitten. Denk aan situaties waarin je steeds dezelfde oplossing bedenkt, telkens op dezelfde manier reageert of moeilijk afstand kunt nemen van een bepaalde gedachte. Wetenschappers onderzoeken of psilocybine invloed kan hebben op de flexibiliteit van die processen.

De gedachte daarachter is interessant: wanneer de gebruikelijke samenwerking tussen hersennetwerken tijdelijk verandert, ontstaat er mogelijk ruimte voor andere manieren van informatieverwerking. Dit is een van de redenen waarom psilocybine momenteel wordt onderzocht binnen onder andere de psychiatrie. Maar er is een belangrijk verschil tussen een interessant neurologisch mechanisme en een bewezen verbetering in het dagelijks functioneren. Dat psilocybine hersennetwerken verandert, betekent nog niet automatisch dat bewezen is dat iemand creatiever wordt, beter kan focussen of gemakkelijker uit oude denkpatronen stapt.

En hoe zit dat met microdosing?

Bij Fungki zijn we natuurlijk vooral geïnteresseerd in microdosing: het gebruik van kleine hoeveelheden psilocybinehoudende truffels. Daarom is het belangrijk om dit onderzoek in de juiste context te plaatsen. De deelnemers aan de Nature-studie kregen een relatief hoge dosis psilocybine van 25 milligram, onder medische en wetenschappelijke begeleiding. Dat is iets heel anders dan microdosing.

De veranderingen die in dit onderzoek werden gemeten, zijn dus niet automatisch van toepassing op microdoseringen. Onderzoek naar microdosing staat bovendien nog in de kinderschoenen. Hoewel gebruikers uiteenlopende persoonlijke ervaringen beschrijven, is er nog onvoldoende overtuigend klinisch bewijs dat microdosing structureel leidt tot betere focus, creativiteit, stemming of mentale prestaties. Wat dit onderzoek wel laat zien, is hoe bijzonder de wisselwerking tussen psilocybine en onze hersenen kan zijn, en waarom wetenschappers dit onderwerp verder willen begrijpen.

Een nieuwe kijk op het brein

Wat wij zo interessant vinden aan deze studie, is niet alleen de invloed van psilocybine zelf. Het is vooral wat het onderzoek ons leert over ons brein. Een orgaan dat voortdurend verandert, zich aanpast en veel minder vastligt dan we soms denken. We hebben allemaal onze gewoontes en vaste manieren van denken. Maar ons brein is geen statisch systeem en juist dat maakt onderzoek naar hersennetwerken, neuroplasticiteit en bewustzijn zo fascinerend.

Bij Fungki geloven we in nieuwsgierig blijven naar je eigen geest. Niet in snelle oplossingen of magische beloftes, maar in bewustwording, kennis en het blijven ontdekken van wat ons brein bijzonder maakt. Want misschien begint anders denken wel met begrijpen hoe je denk. Speciaal om te onderzoeken hoe truffels invloed kunnen hebben op jouw brein ontwierpen we het Beginners protocol.

Verder lezen

Benieuwd naar de wetenschap achter psilocybine en hoe onderzoekers de invloed op onze hersenen bestuderen? Bekijk de oorspronkelijke bronnen:

• Psilocybin desynchronizes the human brain, Nature (2024)
• How psychedelic drugs alter the brain, NIH
• This is your brain on psilocybin, CNN

Disclaimer: Deze blog is bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies. De beschreven studie onderzocht een hoge dosis psilocybine onder gecontroleerde omstandigheden. De resultaten vormen geen bewijs voor de werkzaamheid of veiligheid van microdosing.